Project: Gebiedsgericht grondwaterbeheer Presikhaaf
Opdrachtgever: | |||
Periode: | Van 2009 tot 2010 |
||
Contactpersoon: |
Presikhaaf is een stadswijk ten oosten van het stadscentrum van Arnhem. Onder de noemer 'Presikhaaf leeft!' wordt komende jaren gewerkt aan vernieuwing van groen, voorzieningen en het woningaanbod in Presikhaaf. In het kader van deze ontwikkelingen is vanwege de hoge grondwaterstand bronbemaling vaak nodig. Door de aanwezigheid van een aantal grondwaterverontreinigingen (VOCl) worden bij bronbemalingen veelal extra maatregelen getroffen. Deze maatregelen leiden tot meerkosten en vertraging. Om onnodige vertraging tijdens de uitvoering te voorkomen en zowel de ontwikkelingen als de saneringsopgave betaalbaar te houden ontwikkeld de gemeente Arnhem een plan voor gebiedsgericht grondwaterbeheer.TTE Consultants ondersteunt de gemeente bij de aanpak hiervan.
GGB plan
Om het gebiedsgericht grondwaterbeheer voor de 'pilot' Presikhaaf vorm te geven, werkt de gemeente Arnhem aan een Gebiedsgericht GrondwaterBeheerplan (GGB plan). Voor de uitwerking is aansluiting gezocht bij het 'Afwegingskader gebiedsgericht grondwaterbeheer Gelderland' dat door de provincie Gelderland en de gemeente Arnhem en Nijmegen is ontwikkeld. Het GGB plan richt zich primair op het oplossen van de problematiek in Presikhaaf en beslaat een periode van 10 jaar. Vanuit de 'pilot' gedachte is gekozen voor een relatief klein beheergebied (met een beperkt aantal thema's en belanghebbenden) dat eventueel op termijn kan worden opgeschaald en geëxtrapoleerd naar andere gebieden in Arnhem. Afstemming vindt plaats met ambtenaren van verschillende disciplines (ontwikkelingen, uitvoering, bodem, water, ondergrond, energie) van de gemeente Arnhem, de provincie Gelderland (vanuit hun kennis en ervaring met het afwegingskader). Vanuit de waterwet vindt er afstemming plaats met provincie Gelderland en het waterschap Rijn en IJssel.
Ambitieniveaus
In het afwegingskader zijn drie grondwaterbelangen (grondwaterkwaliteit, grondwaterkwantiteit en bodemenergie) en per grondwaterbelang drie ambitieniveaus (laag, midden en hoog) benoemd. Binnen het beheergebied Presikhaaf speelt bodemenergie op korte termijn geen rol, omdat voor de ontwikkelingen reeds gekozen is voor een ander type energievoorziening. Voor de grondwaterkwaliteit en –kwantiteit is op basis van de resultaten van een tweede workshop gekozen voor ambitieniveau midden. Dit betekent voor de grondwaterkwaliteit 'stand still' op de grenzen van het gebied en voor de grondwaterkwantiteit geen positieve dan wel negatieve effecten op de waterhuishoudkundige situatie.
Maatregelen
De maatregelen die noodzakelijk zijn om genoemde ambitieniveaus te bereiken worden door TTE Consultants uitgewerkt in het GGB plan. De maatregelen ten aanzien van de grondwaterkwaliteit bestaan uit monitoring van de grondwaterkwaliteit aan de randen van het gebied, eventueel gevolgd door fall-back maatregelen. De aanleg van het monitoringssysteem en de nulmeting worden gefinancierd door gemeente.
De maatregelen ten aanzien van de grondwaterkwantiteit zijn gericht op de omgang met bronbemalingen en bestaan uit een procedure. Er wordt in het GGB-plan een financieringsconstructie uitgewerkt, waarbij de bronbemaler wel een bedrag moet betalen (afhankelijk van afstand tot verontreinigingen, debiet, duur van de onttrekking e.d.). Het bedrag is significant lager dan wat de bronbemaler kwijt zou zijn aan tegenmaatregelen, die door het GGB-plan niet nodig zijn. Het bedrag dat ingelegd wordt, wordt beheerd door gemeente. Naast de financiering van de monitoringsronden wordt het geld indien mogelijk ook gebruikt voor een (beperkte) vrachtverwijdering in de bron.
De aanwezige grondwaterverontreinigingen zijn veelal niet spoedeisend, en de veroorzaker is niet altijd te achterhalen is. Sanering vindt hierdoor niet snel plaats. Door geld in te zetten aan de randen van het beheergebied en waar mogelijk voor vrachtverwijdering in de bron, is de verontreiniging op langere termijn beter beheerst en leidt deze tot minder beperkingen. Het GGB-plan wordt als beschikking op saneringsplan vastgesteld voor de pluimen. Voor een deel van de bronnen (waar geen veroorzaker/eigenaar voor aan te spreken is) worden separate saneringsplannen opgesteld en vastgesteld, waardoor er een samenhang is tussen bronnen en pluimen. Eind 2010 zijn de plannen vastgesteld.