Project: Sanering voormalige gasfabriek
Opdrachtgever: | |||
Periode: | Van 2004 tot - |
||
Contactpersoon: |
Zwolle
Op het Noordereiland was van 1848 tot circa 1969 een gasfabriek aanwezig. Op de locatie is de bodem sterk verontreinigd met PAK, cyanide, zware metalen, BTEX en minerale olie. Het eiland is feitelijk het vroegere industrieterrein van Zwolle; er waren ook andere bedrijven gevestigd. Op dit moment zijn in het gebied een scala aan functies terug te vinden, zoals wonen, bedrijventerrein, parkeerterrein en openbaar groen. De komende jaren zal het gebied herontwikkeld worden tot een combinatie van parkeren, detailhandel/kantoren en appartementen. De gemeente Zwolle heeft TTE gevraagd invulling te geven aan een saneringsstrategie voor het gehele Noordereiland die naadloos aansluit op de toekomstige ruimtelijke inrichting. Deze strategie beperkt zich niet tot de sanering maar betrekt daarbij ook andere ondergrondse problemen die ontstaan bij het herinrichten van de locatie (peilbeheersing, funderingen, ondergronds bouwen e.d.). Inmiddels is TTE verantwoordelijk voor uitvoering van de in de saneringsvisie opgestelde saneringsstrategie (zie herontwikkeling Noordereiland).
Verontreiniging
Op het gasfabrieksterrein zijn nog teerbronnen met naar verwachting hoofdzakelijk vloeibare teer aanwezig. De verontreiniging in het freatisch grondwater is het gevolg van uitloging van deze, her en der verspreid in de bodem voorkomende, relatief kleine teerlichaampjes.
De cyanideverontreiniging bevindt zich voornamelijk op de voormalige op- en overslaggebieden van ijzeraarde. Opmerkelijk is dat ter plaatse van het zuiverhuis (droge zuivering) en de regeneratieplaats geen bodemverontreiniging met cyaniden is aangetroffen. Dit zijn op de meeste gasfabrieksterreinen juist de meest verontreinigde locaties.
Inrichting
Het projectgebied Noordereiland ligt binnen de stadsgrachten van Zwolle en is daarmee een onderdeel van de historische binnenstad. De herontwikkeling van het Noordereiland is dan ook gericht op het gebied zodanig van functies en bebouwing te voorzien dat het een integraal onderdeel wordt van de historische binnenstad van Zwolle.
In het stedenbouwkundig ontwerp gaat het vooral om het aansluiting zoeken bij sterke lokale karakteristieken en het creëren van “passende stedelijke milieus”. In de Tanerij worden stedelijke en regionale functies bij elkaar gebracht, met theater de Spiegel en daaraan gerelateerde voorzieningen als middelpunt. Het Nijkercken- en Vispoortenbolwerk ondersteunen de positie van de Tanerij, ondermeer door bijvoorbeeld het creëren van commerciële ruimtes en door het aansluiten bij het bestaand woonmilieu.
Convenant
Op donderdag 10 juni 2004 ondertekenden de gemeente Zwolle, de provincie Overijssel en het Waterschap Groot Salland een convenant waarin zij de financiering en uitvoering regelen van de bodemsanering op het Noordereiland. In het convenant wordt onderscheid gemaakt in 4 fasen.
De eerste fase, de bouw van theater De Spiegel, is nagenoeg afgerond. De sanering is uitgevoerd door NTP Milieu, de milieukundige begeleiding is uitgevoerd door TTE in samenwerking met Tauw.
Vervolgfasen
De aanpak van de grondverontreiniging op de overige deellocaties op het Noordereiland gaat van start zodra er meer duidelijkheid is over de detaillering en planning van het stedenbouwkundig plan. De sanering hangt nauw samen met de sloop van de huidige parkeerdekken en de ontwikkeling van de Bolwerken.
De derde fase heeft betrekking op de aanpak van het grondwater. Er is gekozen voor een verticaal onttrekkingssyteem met behulp van deepwells. Het grondwaterbeheersysteem heeft als doel de ondiepe grondwaterverontreiniging (inclusief waterbodem) te beheersen en ervoor te zorgen dat de bron zich niet verder verspreid. Er is een haalbaarheidsstudie verricht naar de benutting van het onttrokken grondwater voor energie (bodemenergie). Hieruit bleek dat een deel van de appartementen en winkels kan worden voorzien van bodemenergie afkomstig van saneringswater. Het saneringsplan voor aanpak van het grondwater is eind 2006 ingediend en goedgekeurd.