Project: Oriëntatie ondergrond Spoorzone
Opdrachtgever: | |||
Periode: | Van 2007 tot 2008 |
||
Contactpersoon: |
De Spoorzone is een circa 200 ha groot gebied en ligt ten noorden van het centrum van Breda. De ontwikkeling van dit gebied is eén van de belangrijkste projecten voor de stedelijke ontwikkeling en inrichting van Breda. Voor de herontwikkeling is een ‘Structuurvisie Spoorzone 2025' opgesteld. Hierin staat in hoofdlijnen welke ruimtelijke ontwikkelingen in het gebied wenselijk zijn. Vanuit de ‘Milieuvisie Breda 2015' vormt duurzaamheid de basis van zowel de bovengrondse als ondergrondse ontwikkelingen. Het signaleren en beschrijven van kansen en bedreigingen om tot een duurzaam gebruik van de ondergrond is daarbij belangrijk. De gemeente Breda heeft TTE gevraagd om met behulp van een Orientatie op de ondergrond (voorheen Ondergrondse Opgave) een beeld te schetsen van de functies en mogelijkheden in de Spoorzone gerelateerd aan bodemsanering, energie, waterhuishouding et cetera.
Spoorzone
De rivier de Mark en de OV-Terminal vormen de meest markante plaatsen in het plangebied. Verdeeld over acht deelgebieden, met ieder hun eigen karakter en kwaliteit, komen er kantoren, winkels, woningen, horeca en culturele maatschappelijke voorzieningen. Het gebied wordt als het ware een tweede hart van de stad. Bij de ontwikkeling van het plangebied kan de ondergrond een bijdrage leveren aan de duurzame energievoorziening van het gebied. Een combinatie tussen warmte- en koudeopslag (WKO) en bodemsanering is hiertoe een kansrijke optie. Naast deze twee ‘hoofdfuncties' spelen echter ook ondergrondse functies als de waterhuishouding of ondergronds bouwen in de Spoorzone een belangrijke rol.
Energiebalans
Op basis van kentallen voor de geplande herontwikkeling van de Spoorzone is berekend dat, bij toepassing van WKO, de warmtevraag aan de ondergrond hoger is dan de koudevraag. Om te voorkomen dat de bodem zal afkoelen (thermische onbalans) is extra warmte nodig. Doorgaans wordt deze extra warmte geleverd door bij te stoken (verbranden van aardgas). Gezien de hoge kosten en CO2-emissie van bijstoken is gezocht naar duurzamere bronnen die extra warmte kunnen leveren. Uit berekeningen blijkt dat de rivier de Mark voldoende warmte kan leveren om de energiebalans in de Spoorzone te herstellen.
Ondergrondse ruimte
De ondergrond van Breda bestaat uit meerdere watervoerende lagen, gescheiden door slecht doorlatende lagen. Binnen de Spoorzone is alleen bodemverontreiniging te verwachten in het freatische- en eerste watervoerende pakket. De omvang van deze verontreinigingen zijn bovendien te klein voor een gebiedsgerichte aanpak voor de gehele Spoorzone.
Voor het ontwerp van het WKO-systeem blijken waterhuishoudkundige aspecten hier nauwelijks van belang. Deze spelen immers met name in de ondiepere pakketten een rol terwijl op basis van de bodemopbouw blijkt dat alleen het derde watervoerende pakket voldoende potentie biedt om aan de energievraag te kunnen voldoen middels WKO.
Conclusie
Aangezien sanering en WKO naar verwachting in verschillende pakketten zal plaatsvinden, ligt een directe combinatie tussen bodemsanering en WKO niet voor de hand. Het saneringswater kan wel gebruikt worden als alternatieve warmtebron. In het derde watervoerende pakket is voldoende ruimte aanwezig om aan de energievraag van de Spoorzone te kunnen voldoen. Dit pakket is echter al gereserveerd voor de drinkwatervoorzieningen en eventuele productiedoeleinden waarvoor wettelijk drinkwaterkwaliteit is voorgeschreven.
Het is niet op voorhand te zeggen of WKO vanwege de maatschappelijke baten zoals CO2-reductie in het pakket gerealiseerd mag worden. De gemeente wordt daarom geadviseerd om hierover te overleggen met de provincie Noord Brabant. De Oriëntatie op de ondergrond kan daarbij dienen als input voor een vooroverleg met het bevoegd gezag grondwater.