Project: Herontwikkeling Noordereiland
Opdrachtgever: | |||
Periode: | Van 2008 tot - |
||
Contactpersoon: |
Zwolle is voor veel inwoners de ideale woonstad en de gemeente koestert dat feit. Zwolle wil daarom voldoende woningen in verschillende woonmilieus bouwen. Eén van de locaties waar nieuwe woningen gebouwd gaan worden, is het Noordereiland. Bij de (her)ontwikkeling van het Noordereiland speelt duurzaamheid een belangrijke rol. Duurzaamheid heeft hierbij betrekking op een combinatie van sociale, fysieke en economische aspecten en het beleid is vooral gericht op een evenwichtige afweging van deze aspecten. De gemeente Zwolle heeft TTE gevraagd om te verkennen op welke wijze de ondergrond kan bijdragen aan een duurzame ontwikkeling van het Noordereiland. Om deze vraag te beantwoorden, is door TTE een Oriëntatie op de ondergrond (voorheen Ondergrondse Opgave) opgesteld. Hierbij vormt de, eerder opgestelde, Visie op de Ondergrond van Zwolle de rode draad in het gebruik van de ondergrond.
Noordereiland
Het Noordereiland ligt binnen de stadsgrachten (Achtergracht en Thorbeckegracht) van Zwolle en vormt het noordelijk deel van de historische binnenstad. De huidige ruimtelijke en programmatische kenmerken en kwaliteiten rechtvaardigen deze positie niet. De inzet van de herontwikkeling van het Noordereiland is dan ook het gebied zodanig van functies en bebouwing te voorzien dat het gaat functioneren als onderdeel van de binnenstad. Het Noordereiland wordt ontwikkeld tot een bijzonder stadsdeel voor wonen (veel appartementen), winkelen en uitgaan.
Ondergrondse ruimte
De ondergrond ter plaatse van het Noordereiland wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van ondiepe en diepe grondwaterverontreinigingen (onder andere van de voormalige gasfabriek, zie sanering voormalige gasfabriek). Ook in het stroomopwaarts gelegen centrumgebied bestaat er een grote kans op grondwaterverontreiniging. Circa 2 km ten zuid(west)en van het projectgebied ligt drinkwaterwinning het Engelse Werk, deze gaat in de toekomst verplaatst worden. Door deze verplaatsing zal de grondwaterstroming in (nagenoeg) het hele centrumgebied naar het Noordereiland gericht zijn. De in dit gebied aanwezige grondwaterverontreinigingen zullen zich daarmee richting het Noordereiland verplaatsen en daar op den duur onder terecht komen. Naast deze hoofdthema's dient rekening te worden gehouden met eisen aan de grondwaterstand (ontwateringsdiepte, archeologie, fundering op houten palen, etc).
Energiebalans
Eén van de manieren waarop de, met de (her)ontwikkeling ontstane, energievraag kan worden ingevuld is warmte- en koudeopslag (WKO). TTE heeft berekend dat de warmtevraag groter is dan de koudevraag aan de ondergrond. Door de grotere vraag naar warmte, zal de bodem afkoelen (thermische onbalans). Om dit te voorkomen is extra warmte nodig. Doorgaans wordt deze extra warmte geleverd door bij te stoken (verbranden van aardgas). Gezien de hoge kosten en CO2-emissie van bijstoken is gezocht naar duurzamere bronnen die deze extra warmte kunnen leveren. Door toepassing van energiedaken, oppervlaktewater of saneringswater kan voor het Noordereiland een aanzienlijke reductie van de kosten en de CO2-emissie behaald worden.
Conclusie
Gezien de aanwezige verontreinigingen lijkt het niet mogelijk om op het Noordereiland (collectief) WKO toe te passen, zonder verontreinigingen aan te trekken. Daarmee ligt het voor de hand om over te gaan tot een combinatie van WKO en saneren, één van de basisprincipes die voortkomt uit de Visie op de ondergrond. Aan dit basisprincipe kan voor het Noordereiland op drie manieren invulling worden gegeven: het aanbrengen van sanerende WKO-systemen op het Noordereiland, het aanleggen van een WKO-beheersscherm op het Noordereiland om verontreiniging afkomstig uit het centrumgebied af te vangen, en het aanbrengen van WKO-systemen in de verontreinigingspluim van de gasfabriek teneinde deze verontreiniging te saneren. Voor alle principes geldt dat rekening gehouden moet worden met eventuele eisen aan de grondwaterstand.