Project: Pilotproef duurzaam grondwaterbeheer
Opdrachtgever: | |||
Periode: | Van 2006 tot 2008 |
||
Contactpersoon: |
Ugchelen
In Ugchelen, ten zuidwesten van Apeldoorn en aan de voet van het Veluwemassief, wil de gemeente Apeldoorn haar eerste project integraal grondwaterbeheer en multifunctioneel gebruik van grondwater realiseren. TTE is gevraagd dit project "Pilot duurzaam grondwaterbeheer Ugchelen" te begeleiden. In het gebied spelen diverse belangen en problemen.
Het doel van het pilotproject Ugchelen is een effectieve aanpak van de grondwaterproblematiek in de omgeving middels het koppelen van de grondwaterbelangen. Het is het eerste project in Apeldoorn waarin de gemeente een dergelijk integraal grondwaterbeheer en multifunctioneel gebruik van grondwater in de praktijk denkt te kunnen realiseren.
Grondwater
De ondergrond van Ugchelen is zandig en bevat veel grondwater. Dit grondwater voedt beken. De beken zwengelden begin vorige eeuw een economie aan die gebruik maakte van water. In een latere fase onttrok de industrie ook direct water uit de bodem, waardoor beken verdroogden. In dat verleden speelde het milieu nog geen rol. Chemicaliën, die de industrie gebruikte in hun bedrijfsprocessen, belanden na of tijdens gebruik in de bodem.
Vandaag de dag is het aantal onttrekkingen sterk afgenomen, waardoor de grondwaterstanden weer zijn gestegen. De chemicaliën die indertijd in de bodem beland zijn vormen nu de bronnen van grondwaterverontreinigingen, die, tenzij gecontroleerd en beheerd, een bedreiging vormen voor de kwaliteit van het grondwater.
Verschillende partijen
De gemeente heeft nu te maken met een slechte grondwaterkwaliteit en grondwateroverlast. Om wateroverlast te vermijden moet in sommige gevallen grondwater worden onttrokken. Samen met de provincie streeft de gemeente naar een verbetering van de grondwaterkwaliteit, daarvoor moet soms grondwater worden onttrokken. Samen met het waterschap werkt de gemeente aan het herstel van beken, hiervoor is grondwater nodig. Daarnaast wil de gemeente het gebruik van duurzame bodemenergie stimuleren om de CO2 productie te verminderen. Verder willen een aantal bedrijven grondwater als grondstof of voor koeling onttrekken. De aanzienlijke hoeveelheden grondwater die daarvoor moeten worden opgepompt staan op gespannen voet met het antiverdrogingsbeleid van de provincie Gelderland. Via het grondwater hebben alle verschillende partijen een relatie met elkaar, ieder met een ander belang.
Samenwerken
De gemeente heeft haar visie ten aanzien van het grondwaterbeheer vastgelegd in een vooruitstrevend waterplan (oktober 2005). Dit laat op een systematische wijze zien welke voordelen integraal grondwaterbeheer kan bieden voor alle gebruikers van de ondergrond. De gemeente wil het onttrekken van grondwater binnen verontreinigd gebied minimaliseren door strategisch te onttrekken. Hierdoor wordt wateroverlast en verdroging tegen gegaan en komt water beschikbaar voor bedrijven die grondwater nodig hebben en voor het voeden van herstelde beken.
Het beleid moet nu in de praktijk gebracht worden. Uit een inventarisatie is gebleken dat bij alle betrokkenen in het projectgebied de wil tot samenwerken aanwezig is. De eerste aanzet daartoe is gegeven in twee achtereenvolgende workshops waarvoor TTE alle betrokken partijen (de gemeente Apeldoorn, Waterschap Veluwe, Provincie Gelderland, AEP, Owens Corning en TNO) heeft uitgenodigd.
Intentieverklaring
Het resultaat van de workshops is een gezamenlijk programma van eisen en wensen én een inventarisatie van kansen en bedreigingen. Het geheel is getoetst aan verschillende scenario's. Het duurzame scenario, waarin ondermeer water aan de industrie wordt geleverd dat onttrokken wordt om grondwateroverlast tegen te gaan, komt tegemoet aan alle eisen van de partijen, maar door optimalisatie ook aan enkele nog niet ingevulde wensen. Dit is vertaald in een intentieverklaring waarin de voorwaarden voor samenwerking worden vastgelegd. Hierin leggen de partijen vast samen te willen werken aan een duurzame benadering van de ondergrond. Duurzaam is daarbij een optimale combinatie van het gebruik van de ondergrond ten behoeve van de maatschappij en de welvaart, terwijl de unieke kwaliteit van het ondergrondse systeem wordt behouden. Het gebied wordt bepaald door de belanghebbenden en het grondwatersysteem.