Project: Voormalige gasfabriek EBH-terrein
Opdrachtgever: | |||
Periode: | Van 2001 tot 2004 |
||
Contactpersoon: |
Vanaf 1902 is op de locatie van het Energie Bedrijf Haarlem (EBH) aan het Spaarne een gasfabriek gevestigd geweest. Ook hier raakte de bodem ernstig verontreinigd met de voor gasfabrieken "klassieke mix" van teer en cyanide (zie: Sanering gasfabrieken). Eind jaren '80 in de vorige eeuw is de bovengrond, tot maximaal 4 m -mv, tot de "B-waarde" gesaneerd om de locatie geschikt te maken voor industrie. De grond onder de nog aanwezige gebouwen werd niet gesaneerd. Vanaf 1992 wordt de verontreiniging in het (ondiepe en diepere) grondwater middels een grondwateronttrekking beheerst. Het terrein wordt herontwikkeld tot een duurzaam bedrijventerrein. De gecombineerde sanering en herinrichting van het terrein is zeer complex. De problematiek vraagt om een flexibel totaalontwerp waarbij per (deel)locatie onafhankelijk een deelsanering uitgevoerd kan worden. TTE heeft in opdracht van de gemeente Haarlem een saneringsvisie opgesteld, waarin de, gefaseerde, sanering en herinrichting nauw met elkaar zijn verweven. Naast het opstellen van de saneringsvisie begeleidt TTE de gemeente bij de gefaseerde aanpak van de locatie; TTE bewaakt de rode lijn van de aanpak, adviseert hiertoe de gemeente bij het opstellen van offertes en beoordelen van onderzoeksresultaten en begeleidt het ontwerp- en aanbestedingsproces.
Verontreiniging en huidig systeem
Op het terrein zijn nog enkele bronnen met vloeibare teer aanwezig. Op enkele plaatsen is aangetoond dat de verontreiniging met (vloeibare) teer via funderingspalen doorgedrongen in het wadzandpakket. Of dit op andere terreingedeelten ook het geval is, is nog onbekend. De cyanideverontreiniging op het terrein bestaat voornamelijk uit niet blauwgekleurde ijzeraarde en kalk die in het (natte) zuiveringsproces is gebruikt. Het cyanidehoudende materiaal is nogal diffuus op het terrein aanwezig.
Het doel van het bestaande beheerssysteem is het voorkomen van verspreiding van de verontreinigingen in het middeldiepe grondwater. Het huidige systeem functioneert niet zoals bedoeld. Enerzijds wordt een aanzienlijk gedeelte van de verontreiniging niet beheerst (verspreidt zich in de diepte), anderzijds wordt te veel "schoon" water van elders onttrokken, opgemengd met verontreinigd grondwater en na zuivering weer geloosd. Uit de voortgangsrapportages blijkt verder dat er in de loop der jaren veel problemen zijn geweest met de deepwellpompen. De onttrekking via deepwells is, ten gevolge van verstoppingen, storingsgevoelig en vraagt om een intensief onderhoudsprogramma.
Herinrichting
Het EHB terrein wordt herontwikkeld tot een duurzaam bedrijventerrein. De nog bestaande monumentale gebouwen van de voormalige gasfabriek worden als een cultureel bedrijvencentrum in het bedrijventerrein geïntegreerd. Dit blijkt bepalend voor de herinrichting van het totale terrein. Zonder bebouwing zou een multifunctionele variant middels ontgraven technisch en financieel mogelijk zijn geweest. De onder de (oude én na sanering gerealiseerde) gebouwen aanwezige verontreiniging zorgt echter voor een zodanige nalevering aan het grondwater dat gekozen wordt voor een (functionele) beheersmaatregel. Niet alleen de doelstelling van de sanering, ook de rol en de mogelijkheden van de projectontwikkelaar worden hierdoor beïnvloed. Nu ontgraven geen milieurendement meer heeft zijn de kosten voor bijvoorbeeld het ontgraven van een parkeerkelder voor rekening van de projectontwikkelaar.
Ontwerp / dimensionering / saneringsplan
De saneringsvisie bestaat uit een programma van eisen en een plan van aanpak. Inmiddels is door TTE een ontwerp opgesteld dat lijkt te voldoen aan alle eisen. Een belangrijk onderdeel van het ontwerp wordt geschetst als een duurzaam horizontaal beheerssysteem bestaande uit twee "radial collector wells (RCW)" (een onttrekkingssysteem afkomstig uit de drinkwaterwereld).
De beheersing is gericht op het voorkomen van verticaal transport. Op 12 tot 15 m -mv bevindt zich een klei/veenlaag. Het is relatief gemakkelijk om de verticale waterstroom vlak boven deze slecht doorlatende laag af te vangen. Een RCW is een radiale horizontale put die bestaat uit een verticale betonnen schacht (diameter tot 5 m) en horizontale filterstrengen die vanuit deze schacht worden weggedrukt. Er worden twee schachten geplaatst met elk 4 strengen.
Onder begeleiding van TTE heeft Witteveen & Bos het saneringsplan opgesteld waarbij de radial collector wells nader zijn gedimensioneerd. Het saneringsplan is inmiddels beschikt.