Project: Cyanideverontreiniging Akcros terrein
Opdrachtgever: | |||
Periode: | Van 2003 tot 2005 |
||
Contactpersoon: |
Roermond
In Roermond hoopt men nabij het oude stadscentrum in het kader van het RoerDeltaplan een hoogwaardige woonwijk te realiseren. Het plangebied RoerDelta heeft een oppervlakte van circa 54 hectare en beslaat verschillende deelgebieden gelegen tussen de Maas en de Roer. Binnen het plangebied ligt langs de Roer het voormalige bedrijfsterrein van Akcros met een oppervlakte van circa 4 ha. Een grote locatie met fantastische herontwikkelingsmogelijkheden. De herontwikkeling van het terrein wordt echter belemmerd door de aanwezigheid van een ernstige bodemverontreiniging met onder andere Berlijns blauw (cyanidecomplexen). TTE heeft in opdracht van de gemeente Roermond, een saneringsvisie en een saneringsplan opgesteld voor het voormalige Akcros-terrein in Roermond. Het doel van de sanering is om de realisatie van het RoerDeltaplan mogelijk te maken.
Historie en verontreiniging
Op het terrein aan de Molenweg te Roermond zijn sinds 1869 door Haagen Chemie, vervolgens Akcros Chemicals, pigmenten en verfstoffen vervaardigd. Tot de dertiger jaren van deze eeuw werd hierbij als voornaamste grondstof ijzeraarde, afkomstig van gasfabrieken, gebruikt. In 1936 startte de fabriek met de productie van metaalstearaten. In 1967 is de pigmentproductie gestopt en werden tot recentelijk voornamelijk stabilisatoren voor PVC-plastic geproduceerd op de locatie. De opslag en bewerking van ijzeraarde heeft ruim voor 1975 plaatsgevonden.
Het Akcros-terrein is door de bedrijfsprocessen ernstig verontreinigd met o.a. ijzercyaniden en zware metalen. Op zo'n 30-50% van het terrein zijn blauwkleuringen in de grond aanwezig, op enkele plaatsen tot wel 2 meter diep. In het grondwater worden tot circa 6 m-mv (lemige laag) cyanideconcentraties van vele honderden tot enkele tienduizenden mg/l aangetroffen. Buiten het terrein en in het grindhoudende, watervoerende pakket daaronder wordt de interventiewaarde nergens overschreden. Door de slechte doorlatendheid wordt de verontreinigde, lemige laag nauwelijks doorstroomd. De geringe hoeveelheid die in verticale richting uitspoelt, wordt door de grote grondwaterstroomsnelheid in het grindhoudende pakket sterk verdunt naar de nabijgelegen Roer afgevoerd. Het watervoerende pakket staat in contact met de Roer en de Maas.
Risico's
Op de locatie is sprake van een extreme verontreinigingssituatie met neergeslagen complexgebonden cyaniden, waardoor direct contact en uitdamping van HCN (in de toekomst) moet worden voorkomen of verhinderd. De onderzoekslocatie grenst aan de Roer en ligt in nabijheid van de Maas. Bij hoge waterstanden in Roer of Maas bestaat de kans dat het terrein onder water komt te staan. In het ergste geval wordt ijzercyanide houdend water (letterlijk blauw!) tot boven het maaiveld geperst. Niet alleen milieutechnisch, maar vooral psychologisch een zeer ongewenste situatie. Kwel van verontreinigd grondwater moet dan ook worden voorkomen om hercontaminatie van de leeflaag te voorkomen en om te verhinderen dat blauw water wordt aangetroffen.
Masterplan
De gemeente Roermond heeft het voornemen om de onderzoekslocatie en omgeving te herontwikkelen voor woningbouw. De randvoorwaarden voor deze herinrichting worden voor een groot deel bepaald door bodemkwaliteit en hoogwaterproblematiek. De basis voor de toekomstige ruimtelijke inrichting is vastgelegd in het Masterplan RoerDelta, een stedenbouwkundige visie waarin de hoofdlijnen van de ontwikkeling zijn opgenomen. Het Ackros-terrein is gelegen in het deelgebied "Hoven en tuinen langs de Roer", waarin gebruik is gemaakt van eigentijdse woonhoven. Deze hoven zijn opgetild naar een veilig woonniveau (vanuit waterbeheer) met daaronder een multifunctionele beschermlaag, waarin het parkeren is ondergebracht. Met deze speciale bebouwingstypologie is deels al rekening gehouden met de bijzondere eisen ten aanzien van hoogwaterbeveiliging en bodembeheer.
Ontwerp
In het door TTE uitgevoerde saneringsonderzoek is een saneringsvariant ontworpen die is gebaseerd op isolatie van de verontreiniging en waarbij contact met verontreinigd grondwater door kortsluitstroming via grindpalen wordt voorkomen. Bij deze grindpalen-variant wordt een leeflaag aangebracht met aan de onderzijde een slecht doorlatende laag en een omringende damwand. Bij hoog water wordt kwel in de leeflaag voorkomen door schoon grondwater uit het watervoerende pakket via buizen gevuld met grind naar het maaiveld te laten opstijgen. Dit water staat bij hoog water in de leeflaag. Op die wijze wordt een drukevenwicht gecreëerd met het verontreinigde water dat tegen de onderzijde van de slecht doorlatende laag aandrukt. Zonder drukverschil kan er geen kwel uit de verontreinigde laag optreden. Het schone kwelwater wordt afgevoerd naar de Roer via een drainagelaag en andersom wordt regenwater naar de pijpen geleid en zo direct naar het watervoerende pakket afgevoerd.